Mag de werkgever het loon eenzijdig wijzigen op grond van een economische crisis?

In het Nederlandse arbeidsrecht is de hoofdregel dat voor het wijzigen van een arbeidsvoorwaarde de instemming van beide partijen nodig is. In sommige gevallen kan de werkgever de arbeidsvoorwaarden van een werknemer wijzigen zonder de instemming van de werknemer. In dit artikel zal aan de hand van een recente uitspraak, waarbij de werkgever het loon vanwege een economische crisis eenzijdig wilde wijzigen, worden besproken of de (voorgestelde) wijziging stand houdt. Bij de beantwoording van de vraag of er sprake is van een gerechtvaardigde eenzijdige wijziging wordt getoetst: 

 

- of de werkgever in redelijkheid tot het wijzigingsvoorstel heeft kunnen komen; 

- of de plannen van de werkgever redelijk zijn;

- of in redelijkheid van de werknemer kan worden gevergd het voorstel te accepteren; 

 

In een zaak die aan voorzieningenrechter te Zutphen  werd voorgelegd, had de werkgever op 11 oktober 2012 zijn werknemers geïnformeerd dat er, om het bedrijf niet failliet te laten gaan, om een loonoffer zou worden gevraagd van 10% van het brutoloon over de periode van 1 november 2012 tot 1 januari 2014. 69% van de werknemers was akkoord gegaan. De rest van de werknemers weigerde. De rechter oordeelde dat de werkgever voldoende belang had bij het voorstel. De werkgever had namelijk voldoende bewezen dat hij in financieel zwaar verkeerde en dat het loonoffer een faillissement zou kunnen voorkomen. De rechter was van oordeel dat er sprake was van een redelijk voorstel. Vervolgens diende de rechter te beoordelen of aanvaarding van het loonoffer redelijkerwijs van de werknemer kon worden gevergd. De rechter oordeelde dat in zijn algemeenheid bedrijfseconomische omstandigheden vrijwel nooit een verplichting tot medewerking aan loonsverlaging kunnen meebrengen, want die verplichting staat in de kern van de arbeidsovereenkomst tegenover de plicht tot het verrichten van arbeid. De rechter was ook in deze kwestie van mening dat van de werknemers in redelijkheid niet kon worden gevergd het voorstel te aanvaarden. Deze uitspraak vindt aansluiting bij een eerdere uitspraak van de rechtbank te Groningen . In die zaak oordeelde de rechter dat de financiële crisis een risico is dat (in principe) voor rekening van de werkgever komt den derhalve niet zomaar kan worden doorgeschoven naar de werknemers. 

 

Concluderend blijkt het eenzijdig wijzigen van het loon door de rechter zeer streng wordt getoetst. Onze ervaring is, dat het verlagen van het loon (vanwege economische omstandigheden) alleen een goede kans van slagen heeft als de werknemers de noodzaak er van in zien en bereid zijn om de werkgever tegemoet te komen. Daarnaast is het noodzakelijk dat werkgever in ruil voor deze eenzijdige wijziging een compensatie aan de werknemer aangeboden heeft die in een redelijke verhouding moet staan tot het verlies in inkomen van de werknemer. 

 

Indien u te maken krijgt met een eenzijdige wijziging van de arbeidsvoorwaarden, dan raad ik u aan om op voorhand juridisch advies in te winnen.

Auteur: de heer J. Verlaan, Juridisch adviseur bij Lievekamp Advocatuur te Oss.

Ga naar: Arbeidsrecht