Naar de inhoud

Zwijgrecht in strafzaken

Spreken is zilver, zwijgen is goud. Dat lijkt een cliché, maar wat u als verdachte zegt, kan tegen u worden gebruikt.

Laatst bijgewerkt: 6 november 2026

Gratis eerste contact
Bel 0412 629150

Wat houdt het zwijgrecht in?

Iedereen die als verdachte wordt gehoord, is niet verplicht om te antwoorden. Voordat het verhoor begint, moet de verhorende ambtenaar u dat meedelen, en dat moet in het proces-verbaal staan. De verhoorder mag ook geen druk uitoefenen om een verklaring te krijgen die u niet in vrijheid aflegt.

Het zwijgrecht geldt in elke fase: bij de politie, bij de rechter-commissaris en op de zitting. U mag op alle vragen zwijgen of alleen op sommige vragen. U bent daarbij geen uitleg verschuldigd, ook niet als een verbalisant daar wel naar vraagt. Het zwijgrecht ziet op de verdenking zelf. Naar uw naam, geboortedatum en adres wordt apart gevraagd om uw identiteit vast te stellen, en u moet een geldig identiteitsbewijs kunnen tonen.

Waarom is zwijgen vaak verstandig?

Aan het begin van een onderzoek weet u meestal niet welk bewijs de politie al heeft. Een verklaring die u dan aflegt, ook als u onschuldig bent, kan onvolledig zijn of verkeerd worden begrepen. Wat eenmaal in een proces-verbaal staat, kan later tegen u worden gebruikt. Een verklaring die u daarna moet bijstellen, maakt uw verhaal minder geloofwaardig.

Blijft de politie doorvragen, dan kunt u volstaan met de mededeling dat u zich op advies van uw advocaat beroept op uw zwijgrecht. Dat is uw goed recht. Op iedere regel bestaan echter uitzonderingen.

Kan zwijgen ook nadelig zijn?

Uw zwijgen is op zichzelf geen bewijs. Toch kan het in sommige zaken beter zijn om wel te verklaren. Als er sterk belastend bewijs ligt dat om een verklaring vraagt, en u geeft die niet, dan kan de rechter daar bij het beoordelen van dat bewijs rekening mee houden. Ook een verklaring die u pas laat in de procedure aflegt, wordt soms met meer argwaan bekeken.

Denk aan een situatie waarin u zich heeft verdedigd tegen een aanval, of aan een alibi dat snel kan worden nagegaan. Daarom bespreken wij op ieder moment in het onderzoek met u welke proceshouding in uw zaak past. Soms is de uitkomst dat het juist zinvol is om een verklaring af te leggen. Bent u uitgenodigd voor een verhoor of is een naaste aangehouden? Neem dan bij voorkeur vóór het verhoor contact met ons op.

Welke rechten heeft u rond het verhoor?

U heeft het recht om vóór het eerste verhoor met een advocaat te overleggen en om een advocaat bij het verhoor te laten aanwezig zijn. Bent u aangehouden, dan kan dat in veel gevallen kosteloos via de piketregeling. Bent u uitgenodigd voor een verhoor zonder aanhouding, dan betaalt u de advocaat meestal zelf. Voor minderjarigen gelden extra waarborgen; zie jeugdstrafrecht.

Na het verhoor mag u, en uw advocaat als die aanwezig was, opmerkingen maken over hoe uw verklaring in het proces-verbaal is opgeschreven. Teken pas als het klopt. Hoe een verhoor en de fases daarna verlopen, leest u op onze pagina over strafrecht.

Wat zijn de gouden regels na een aanhouding?

Naast het zwijgrecht hanteren wij een paar vuistregels voor wie door de politie is aangehouden of wordt verdacht. Ze zijn bedoeld om te voorkomen dat u onbedoeld iets afgeeft wat u niet hoeft af te geven.

Overleg eerst met uw advocaat

Vraag om een advocaat voordat u iets over de zaak zegt, en volg diens advies over uw proceshouding.

Beroep u op uw zwijgrecht

U hoeft geen vragen over de verdenking te beantwoorden en hoeft niet uit te leggen waarom u zwijgt.

Geef niet zomaar toestemming

Vraagt de politie uw toestemming voor beslag op uw telefoon of andere spullen, of voor een doorzoeking, dan mag u weigeren. Heeft de politie een eigen wettelijke bevoegdheid, dan is uw toestemming niet nodig; verzet u zich dan niet, maar laat het achteraf beoordelen.

Geef niet vrijwillig uw toegangscode

Als verdachte bent u niet verplicht de pincode of het wachtwoord van uw telefoon te geven. Onder voorwaarden mag de politie een telefoon wel op een andere manier ontgrendelen.

Veelgestelde vragen

Moet ik uitleggen waarom ik zwijg?

Nee. U kunt volstaan met de mededeling dat u gebruikmaakt van uw zwijgrecht, eventueel op advies van uw advocaat. Een verbalisant kan doorvragen, maar u bent geen uitleg verschuldigd.

Kan de rechter mijn zwijgen tegen mij gebruiken?

Zwijgen is op zichzelf geen bewijs. Als er wel sterk belastend bewijs is en u geeft daarvoor geen verklaring, dan kan de rechter dat meewegen bij de beoordeling van dat bewijs. Daarom is het goed om per fase met uw advocaat te bespreken of u wel of niet verklaart.

Geldt het zwijgrecht ook op de zitting?

Ja. Ook de rechter moet u aan het begin van de zitting meedelen dat u niet verplicht bent te antwoorden. U kunt ervoor kiezen om op sommige vragen wel en op andere niet te antwoorden.

Moet ik mijn telefooncode aan de politie geven?

Als verdachte bent u niet verplicht uw pincode of wachtwoord te geven. De politie kan wel bevoegd zijn om uw telefoon in beslag te nemen en, onder voorwaarden, op een andere manier te ontgrendelen. Bespreek met uw advocaat hoe u daarmee omgaat.

“Door meneer Erkaslan is het proces soepel, snel en efficiënt verlopen. Fijne en snelle communicatie, kennis en kunde van de situatie.”
D., Culemborg, 1 augustus 2026
“Goeie communicatie en hele goeie hulp tijdens mijn gehele proces. Erg betrokken en voelde me gesteund.”
Rick Jurgen, Heerlen, 15 juli 2026
Lees alle reviews →
Andere rechtsgebieden