Huwelijk, partnerschap en samenwonen
Wie trouwt, een geregistreerd partnerschap aangaat of gaat samenwonen, kiest ook voor een juridisch kader. Dat bepaalt onder meer wat van wie is en wat er gebeurt als de relatie eindigt.
Laatst bijgewerkt: 6 november 2026
Welke vormen van samenleven kent de wet?
In Nederland kunnen partners op verschillende manieren gevolgen verbinden aan hun relatie.
Huwelijk
Het burgerlijk huwelijk wordt gesloten ten overstaan van de ambtenaar van de burgerlijke stand. Een kerkelijk of religieus huwelijk heeft geen juridische gevolgen en mag pas plaatsvinden nadat u voor de wet bent getrouwd.
Geregistreerd partnerschap
Een geregistreerd partnerschap heeft bijna dezelfde gevolgen als een huwelijk. Het belangrijkste verschil: het kan zonder rechter worden beëindigd, maar alleen als u samen geen kinderen heeft over wie u het gezag uitoefent.
Samenwonen
Samenwonen is niet als zodanig in het Burgerlijk Wetboek geregeld. In een samenlevingscontract bij de notaris kunt u afspraken maken, bijvoorbeeld over de woning, de kosten en wat er gebeurt als u uit elkaar gaat.
Wat is het verschil in de praktijk?
Het verschil tussen deze vormen merkt u vooral als de relatie eindigt of als een van beiden overlijdt. Zo bestaat tussen ex-samenwoners geen wettelijke plicht tot partneralimentatie, en erft een samenwonende partner zonder testament niet van de ander. Bij een huwelijk en een geregistreerd partnerschap regelt de wet die gevolgen wel.
Ook voor kinderen maakt het verschil. Is een kind geboren tijdens het huwelijk of partnerschap, dan is de echtgenoot of partner van de moeder in veel gevallen automatisch ouder. Samenwonende partners moeten het kind erkennen.
Wat betekent de beperkte gemeenschap van goederen?
Tot 1 januari 2018 was wie zonder huwelijkse voorwaarden trouwde, in algehele gemeenschap van goederen gehuwd: vrijwel alle bezittingen en schulden, van vóór en tijdens het huwelijk, waren van beiden samen. Voor huwelijken en geregistreerde partnerschappen die vanaf 1 januari 2018 zijn gesloten, geldt een beperkte gemeenschap. Voor wie eerder is getrouwd, blijft in principe het oude recht gelden.
In de beperkte gemeenschap vallen de bezittingen en schulden die u vóór het huwelijk al samen had, en wat u tijdens het huwelijk verkrijgt of aangaat. Wat ieder van u vóór het huwelijk alleen bezat, blijft privé. Ook een erfenis of schenking blijft privé, ook als u die tijdens het huwelijk ontvangt. Het is daarom verstandig goed bij te houden wat privévermogen is.
Heeft een van u een onderneming die buiten de gemeenschap valt, dan komt de gemeenschap een redelijke vergoeding toe voor de kennis, vaardigheden en arbeid die een echtgenoot in die onderneming heeft gestoken, voor zover die vergoeding niet al op een andere manier aan beiden ten goede is gekomen.
Wanneer zijn huwelijkse voorwaarden verstandig?
Met huwelijkse voorwaarden kunt u afwijken van de wettelijke regeling. U kunt bijvoorbeeld afspreken dat er helemaal geen gemeenschap is, of juist dat de algehele gemeenschap geldt. Huwelijkse voorwaarden moeten bij notariële akte worden gemaakt, vóór of tijdens het huwelijk. Bij een geregistreerd partnerschap heten ze partnerschapsvoorwaarden.
Huwelijkse voorwaarden zijn vooral het overwegen waard als een van u ondernemer is, als er grote verschillen in vermogen of schulden zijn, of als u eerder getrouwd was en kinderen heeft. Spreekt u een verrekenbeding af, voer dat dan ook echt uit. Wordt dat jarenlang niet gedaan, dan leidt dat bij een scheiding gemakkelijk tot ingewikkelde discussies. In huwelijkse voorwaarden kunt u ook afwijken van de wettelijke verdeling van het pensioen bij scheiding.
Wat doet een advocaat hierbij?
Huwelijkse voorwaarden en samenlevingscontracten worden opgemaakt door een notaris. Een advocaat komt meestal in beeld als er onenigheid ontstaat over de uitleg of uitvoering ervan, bijvoorbeeld bij een scheiding of de verdeling van gezamenlijk vermogen, of als u vooraf onafhankelijk advies wilt over de gevolgen van uw keuze.
Lievekamp Advocaten in Oss adviseert over de gevolgen van huwelijk, partnerschap en samenwonen, en staat u bij als de relatie eindigt. Zie ook ons overzicht van het personen- en familierecht.
Veelgestelde vragen
Ben ik in gemeenschap van goederen getrouwd?
Dat hangt af van uw trouwdatum en van eventuele huwelijkse voorwaarden. Zonder voorwaarden getrouwd vóór 1 januari 2018 betekent een algehele gemeenschap, op of na die datum een beperkte gemeenschap. Of er huwelijkse voorwaarden zijn, kunt u nagaan in het openbare huwelijksgoederenregister.
Valt een erfenis in de gemeenschap van goederen?
Bij een huwelijk vanaf 1 januari 2018 blijft een erfenis of schenking in principe privé. Bij een huwelijk van vóór 2018 valt een erfenis in de gemeenschap, tenzij de erflater in zijn testament heeft bepaald dat die erbuiten valt.
Kunnen wij na het trouwen nog huwelijkse voorwaarden maken?
Ja. Huwelijkse voorwaarden kunnen ook tijdens het huwelijk worden gemaakt of gewijzigd, altijd bij notariële akte. Laat u vooraf goed informeren over de gevolgen, bijvoorbeeld voor de verdeling van wat u al samen bezit.
Hebben samenwoners recht op alimentatie na de breuk?
Niet op partneralimentatie: die wettelijke plicht bestaat alleen tussen (ex-)echtgenoten en (ex-)geregistreerde partners. Hebben samenwoners samen kinderen, dan moeten beide ouders wel bijdragen in de kosten van de kinderen.
“Door meneer Erkaslan is het proces soepel, snel en efficiënt verlopen. Fijne en snelle communicatie, kennis en kunde van de situatie.”
“Goeie communicatie en hele goeie hulp tijdens mijn gehele proces. Erg betrokken en voelde me gesteund.”