Naar de inhoud

Legitieme portie

Bent u door uw vader of moeder onterfd, dan staat u niet met lege handen. De wet geeft kinderen recht op een minimumdeel van de nalatenschap: de legitieme portie.

Laatst bijgewerkt: 6 november 2026

Gratis eerste contact
Bel 0412 629150

Wat is de legitieme portie?

Ouders mogen in hun testament zelf bepalen wie hun erfgenamen zijn, en kunnen een kind daarbij onterven. De wet beschermt kinderen wel tegen volledige uitsluiting. Een onterfd kind kan een beroep doen op de legitieme portie: het deel van de waarde van het vermogen van de overledene waarop het aanspraak houdt, ondanks schenkingen en het testament.

Recht op de legitieme portie hebben de afstammelingen die zonder testament erfgenaam zouden zijn. Dat zijn in de eerste plaats de kinderen. Is een kind al eerder overleden, dan kunnen zijn eigen kinderen in zijn plaats komen. Een echtgenoot, geregistreerd partner of ander familielid heeft geen legitieme portie.

De legitieme portie geeft geen recht op een deel van de spullen of op het huis. Het is een vordering in geld op de erfgenamen. Als legitimaris, zoals de wet het noemt, wordt u dus geen erfgenaam en beslist u niet mee over de afwikkeling. U heeft wel recht op inzage in en afschriften van de stukken die u nodig heeft om uw legitieme portie te berekenen; erfgenamen en executeurs moeten u op verzoek inlichtingen geven.

Hoe hoog is de legitieme portie?

De legitieme portie van een kind is de helft van zijn wettelijk erfdeel. Bij die berekening telt naast de kinderen ook de echtgenoot of geregistreerd partner mee. Laat de overledene een echtgenoot en twee kinderen achter, dan is het wettelijk erfdeel van een kind een derde en de legitieme portie een zesde.

Dat deel wordt berekend over een eigen grondslag: de waarde van de nalatenschap, verminderd met de schulden en vermeerderd met bepaalde schenkingen die de overledene tijdens zijn leven deed. Het gaat onder meer om schenkingen in de laatste vijf jaar voor het overlijden, schenkingen aan kinderen en kleinkinderen, ook als die langer geleden zijn gedaan, en schenkingen die kennelijk bedoeld waren om de legitimarissen te benadelen.

Wat u zelf eerder van de overledene heeft gekregen, wordt op uw legitieme portie in mindering gebracht.

Wanneer en hoe eist u de legitieme portie op?

U krijgt de legitieme portie niet vanzelf. U moet verklaren dat u haar wilt ontvangen. Dat moet binnen een redelijke termijn die een belanghebbende, bijvoorbeeld een erfgenaam of de executeur, u stelt, en in elk geval binnen vijf jaar na het overlijden. Doet u dat niet op tijd, dan vervalt uw recht. Leg uw verklaring daarom schriftelijk vast.

Ook als u op tijd verklaart, kunt u de uitbetaling niet direct eisen. De vordering is in beginsel pas zes maanden na het overlijden opeisbaar. Over de vordering wordt alleen rente berekend voor zover de wettelijke rente hoger is dan zes procent.

Laat de overledene een echtgenoot of geregistreerd partner achter, dan kan het langer duren. Bij de wettelijke verdeling komt uw vordering ten laste van die partner en wordt zij pas opeisbaar bij diens overlijden, faillissement of schuldsanering. Ook kan de overledene in zijn testament hebben bepaald dat het deel dat ten laste van de echtgenoot komt pas na diens overlijden opeisbaar is. Meer hierover leest u bij het kindsdeel.

Is de nalatenschap te klein om de legitieme portie te betalen, dan kunnen erfstellingen en legaten worden ingekort, en zo nodig ook bepaalde schenkingen. Wie zo'n legaat of schenking ontving, moet dan een deel afstaan tot het bedrag dat u tekortkomt.

Wat moet u verder weten?

Verwerpt u de erfenis, dan verliest u in beginsel ook uw legitieme portie. Dat is anders als u bij het verwerpen uitdrukkelijk verklaart dat u de legitieme portie wilt ontvangen. Bent u in het testament wel erfgenaam, maar krijgt u minder dan uw legitieme portie, dan kunt u het verschil opeisen.

Wilt u de onterving respecteren, dan doet u eenvoudig geen beroep op de legitieme portie. Bent u als erfgenaam of executeur juist degene die een legitieme portie moet uitbetalen, dan is het verstandig de berekening zorgvuldig te maken en tijdig een redelijke termijn te stellen. Komen partijen er niet uit, dan kan de vordering aan de rechter worden voorgelegd; voor de regio Oss is dat de Rechtbank Oost-Brabant. Lees op de pagina erfrecht waarmee wij u kunnen helpen.

Veelgestelde vragen

Hoeveel is de legitieme portie?

De helft van wat u zonder testament had geërfd. Bij een echtgenoot en twee kinderen is dat een zesde. Dat deel wordt berekend over de nalatenschap na aftrek van de schulden, verhoogd met bepaalde schenkingen die de overledene tijdens zijn leven deed.

Kan ik als onterfd kind het huis of andere spullen opeisen?

Nee. De legitieme portie is een vordering in geld op de erfgenamen. Welke goederen er in de nalatenschap zitten, bepaalt wel mee hoe hoog die vordering is.

Wat gebeurt er als ik niet binnen vijf jaar reageer?

Dan vervalt uw recht op de legitieme portie. Heeft een erfgenaam of de executeur u eerder een redelijke termijn gesteld, dan moet u binnen die kortere termijn verklaren dat u de legitieme portie wilt ontvangen.

Moet ik wachten tot mijn andere ouder overlijdt?

Dat hangt af van het testament en de situatie. Bij de wettelijke verdeling, of als het testament dat bepaalt, is het deel dat ten laste van de langstlevende echtgenoot of geregistreerd partner komt pas na diens overlijden opeisbaar. Uw recht moet u wel binnen de gewone termijn inroepen.

“Door meneer Erkaslan is het proces soepel, snel en efficiënt verlopen. Fijne en snelle communicatie, kennis en kunde van de situatie.”
D., Culemborg, 1 augustus 2026
“Goeie communicatie en hele goeie hulp tijdens mijn gehele proces. Erg betrokken en voelde me gesteund.”
Rick Jurgen, Heerlen, 15 juli 2026
Lees alle reviews →
Andere rechtsgebieden