Naar de inhoud

Afstammingsrecht

Wie juridisch de ouder van een kind is, bepaalt veel: het gezag, de achternaam, de onderhoudsplicht en het erfrecht. Het afstammingsrecht regelt hoe dat juridisch ouderschap ontstaat en wanneer het kan worden aangevochten.

Laatst bijgewerkt: 6 november 2026

Gratis eerste contact
Bel 0412 629150

Wat is afstamming?

Afstamming gaat over de familierechtelijke betrekking tussen een kind en zijn ouders. Wie juridisch ouder is, is niet altijd dezelfde persoon als de biologische ouder. Aan het juridisch ouderschap verbindt de wet belangrijke gevolgen: de plicht om bij te dragen in de kosten van het kind, de mogelijkheid van gezag, de achternaam en het erfrecht. Een kind kan naar Nederlands recht hooguit twee juridische ouders hebben.

Hoe ontstaat juridisch ouderschap?

De wet kent vijf manieren waarop iemand juridisch ouder wordt.

Geboorte

De vrouw uit wie het kind is geboren, is van rechtswege de moeder.

Huwelijk of partnerschap

De man die bij de geboorte met de moeder is getrouwd of een geregistreerd partnerschap heeft, is automatisch de vader. Een vrouw die met de moeder is getrouwd of geregistreerd partner is, is automatisch moeder als het kind is verwekt door kunstmatige donorbevruchting met een voor hen onbekende donor en dat bij de geboorteaangifte met een officiële verklaring wordt aangetoond. Anders moet zij het kind erkennen.

Erkenning

Een vader of duomoeder die niet met de moeder is getrouwd, kan het kind erkennen bij de gemeente of de notaris, ook al vóór de geboorte.

Gerechtelijke vaststelling

Erkent de verwekker het kind niet, dan kunnen de moeder of het kind de rechtbank vragen het ouderschap vast te stellen.

Adoptie

Door adoptie, bijvoorbeeld door de partner van een ouder, ontstaat juridisch ouderschap via een beslissing van de rechtbank.

Wat moet u weten over erkenning?

Erkenning gebeurt bij akte van de ambtenaar van de burgerlijke stand of bij notariële akte. Voor de erkenning van een kind jonger dan zestien jaar is schriftelijke toestemming van de moeder nodig, en een kind van twaalf jaar of ouder moet zelf ook toestemming geven. Een erkenning heeft gevolg vanaf het moment dat zij is gedaan en werkt dus niet terug.

Weigert de moeder toestemming, dan kan de verwekker de rechtbank om vervangende toestemming vragen. De rechter wijst dat af als de erkenning de ongestoorde verhouding tussen moeder en kind zou schaden of de evenwichtige ontwikkeling van het kind in het gedrang zou brengen.

Erkenning heeft ook gevolgen voor het gezag: wie sinds 1 januari 2023 een kind erkent, oefent in de meeste gevallen automatisch samen met de moeder het gezag uit. Bij de erkenning kunnen de ouders ook kiezen welke achternaam het kind krijgt.

Kan juridisch ouderschap worden aangevochten?

Het vaderschap dat door het huwelijk of geregistreerd partnerschap is ontstaan, kan bij de rechtbank worden ontkend op de grond dat de man niet de biologische vader is. Dat kan de vader, de moeder of het kind doen. De ouders kunnen dat in principe niet als de man vóór het huwelijk van de zwangerschap wist of heeft ingestemd met de daad die tot de verwekking kan hebben geleid. Voor de vader geldt een uitzondering als de moeder hem heeft bedrogen over de verwekker.

Daarvoor gelden korte termijnen. De moeder moet het verzoek binnen een jaar na de geboorte indienen, de vader binnen een jaar nadat hij weet dat hij vermoedelijk niet de biologische vader is. Het kind heeft drie jaar vanaf het moment dat het dat weet; wist het dat al als minderjarige, dan loopt de termijn tot drie jaar na zijn achttiende. Ook een erkenning kan in bepaalde gevallen worden vernietigd, met eigen voorwaarden en termijnen.

Hoe werkt gerechtelijke vaststelling van het ouderschap?

Wil de verwekker het kind niet erkennen, dan kan de moeder de rechtbank vragen zijn ouderschap vast te stellen, zolang het kind nog geen zestien is. Zij moet dat doen binnen vijf jaar na de geboorte, of binnen vijf jaar nadat zij weet wie en waar de verwekker is. Ook het kind zelf kan dit verzoek doen. Het ouderschap kan ook worden vastgesteld van de partner die heeft ingestemd met de verwekking, en zelfs na het overlijden van de verwekker.

Een gerechtelijke vaststelling werkt terug tot de geboorte. De vastgestelde ouder is daarmee onderhoudsplichtig, zodat ook kinderalimentatie kan worden gevraagd. Lievekamp Advocaten in Oss staat ouders en kinderen bij in afstammingszaken bij de Rechtbank Oost-Brabant. Zie ook ons overzicht van het personen- en familierecht.

Veelgestelde vragen

Is mijn partner automatisch de vader als wij samenwonen?

Nee. Samenwonen, ook met een samenlevingscontract, maakt uw partner niet automatisch juridisch ouder. Daarvoor moet hij het kind erkennen, wat al tijdens de zwangerschap kan.

Kan ik een kind erkennen zonder toestemming van de moeder?

Tot het kind zestien is, is schriftelijke toestemming van de moeder nodig. Weigert zij, dan kan de verwekker de rechtbank om vervangende toestemming vragen. De rechter weegt dan de belangen van moeder en kind af.

Welke gevolgen heeft erkenning?

Door erkenning wordt u juridisch ouder. U bent dan onderhoudsplichtig, uw kind erft van u, en bij een erkenning sinds 1 januari 2023 heeft u in de meeste gevallen automatisch samen met de moeder het gezag.

Kan een kind meer dan twee juridische ouders hebben?

Nee, naar Nederlands recht kan een kind hooguit twee juridische ouders hebben. Wel kan de partner van een ouder onder voorwaarden samen met die ouder het gezag krijgen, zonder juridisch ouder te worden.

“Door meneer Erkaslan is het proces soepel, snel en efficiënt verlopen. Fijne en snelle communicatie, kennis en kunde van de situatie.”
D., Culemborg, 1 augustus 2026
“Goeie communicatie en hele goeie hulp tijdens mijn gehele proces. Erg betrokken en voelde me gesteund.”
Rick Jurgen, Heerlen, 15 juli 2026
Lees alle reviews →
Andere rechtsgebieden